YENİ FİKİR HABER

TOPLU KÖÇ ALAN ÖLKƏLƏRDƏ İMMİQRANTLARIN İQTİSADİ VƏ İCTİMAİ HƏYAT ŞƏRTLƏRİNİ ARTIRACAQ İMMİQRANT ŞƏHƏRLƏRİ PROYEKTİ(Mustafa ŞAHİN/ Makale Dalında İkinci Olan Eser)

03-10-2017

TOPLU KÖÇ ALAN ÖLKƏLƏRDƏ İMMİQRANTLARIN İQTİSADİ VƏ İCTİMAİ HƏYAT ŞƏRTLƏRİNİARTIRACAQ İMMİQRANT ŞƏHƏRLƏRİ PROYEKTİ

TOPLU KÖÇ ALAN ÖLKƏLƏRDƏ İMMİQRANTLARIN İQTİSADİ VƏ İCTİMAİ HƏYAT ŞƏRTLƏRİNİARTIRACAQ İMMİQRANT ŞƏHƏRLƏRİ PROYEKTİ

     Köç, bir adamın və ya bir qrup insanın beynəlxalq bir sərhədi keçərək və ya bir ölkə sərhədləri içərisində bir yerdən başqa bir yerə getməsidir. Köç, insanlığın yaradılmasından günümüzə qədər hər çağda yaşanmış və insanları bir çox faktorlarla təsir etmiş ictimai bir faktdır.

İnsan köçləri, tarix boyunca çox fərqli işlərə mövzu edilmiş, dövlət siyasəti və siyasi iqtidarlar baxımından, alimlər baxımından həll axtarışlarına gedilmişdir. Ancaq təsirli bir həll tapılabilməmişdir. Ən primitiv zamanlardan müasir zamanlara qədər əslində köç səbəbləri dəyişməmişdir. Mühacir axınlarının ən əhəmiyyətli səbəbləri iç qarşıdurma və təzyiqçi rejimlərdir.

Hər il köç alan ölkələrin sayı artmaqdadır. Xüsusilə son illərdə Orta şərq ölkələrində yaşanan vətəndaş müharibələrinin səbəbiylə bir çox insan köç etmək məcburiyyətində qalmış nəticə olaraq inkişaf etmiş və inkişaf etməkdə olan ölkələr sıx köç hərəkətləri qarşısında ciddi problemlərlə qarşı-qarşıya qalmışlar. 15 Mart 2011 də Suriya da başlayan iç qarışıqlıqlar səbəbiylə bir çox insan etibarlı bölgə axtarışı içərisində kütlələr halında köç etmək məcburiyyətində qalmışdır. Bu köç hadisələrində bir çox insan həyatını itirmiş bir çox insan müxtəlif təşkilatların məqsədlərinə alət olmuşdur. Bu köç hərəkətlərinə hədəf olan ölkələrin siyasətləri və yanaşma tərzləri problemin daha da böyüməsinə səbəb olmuşdur

Köç hərəkətlərində ev sahibi ölkələr baxımından da başda təhlükəsizlik riski kimi bir çox sualın ortaya çıxmış və ölkələr bu problemlərə həll yolu tapmaqda çətinlik çəkmişlər. Bu səbəblə bir çox ölkə mühacir götürmək istəməmiş və ya çox az sayda mühacir qəbul etmişdir. Edilən müzakirələr görüşmələr nəticə verməmiş, tətbiqə qoyula bilməmiş problemlər getdikcə artmışdır. Ölkəmiz bu insanlıq dramına qeydsiz qalmayaraq mühacirlərə qapılarını açmış ən çox mühacirə ev sahibliyi etmiş və bir çox ölkədən daha yaxşı şərtlərdə sığınma imkanı təmin etmişdir. Ancaq sonunun həllə qovuşa bilməməsi mühacir sayının olduqca çox olması bəzi problemlərə səbəb olmuşdur.

İMMİQRANT ŞƏHƏRİ

       Həll olaraq təqdim etdiyimiz immiqrant şəhəri proyekti daha çox kütləvi köç hərəkətlərinə istiqamətli bir proyektdir. Bu proyektdəki məqsəd Suriya böhranı kimi hadisələrdə sıx köç alanölkələrdə həm mühacirlər baxımından həm də ev sahibi ölkələr baxımından yaşanacaq problemləri ən üzv sadələşdirməkdir.

İmmiqrant şəhəri, mühacirlərə xüsusi qurulan bir şəhərin bütün ünsürlərini minimum olaraq ehtiva edən və öz içərisində bir iqtisadiyyat meydana gətirən bir şəhərdir.

Şəhərin Quruluşu: İmmiqrant şəhəri sərhədə yaxın bir yerdə qurulması idarənin təmin edilməsi baxımından əhəmiyyətli olacaq. Yertəyin olunması bir çox faktora görə dəyişiklik göstərə bilər. İstifadə edilməyən səmərəsiz torpaqlarını seçilməsi və ya bir əməyə söykənən sektora və ya xammalına yaxınlıq kimi səbəblər bu faktorlardan bəziləridir.

Yertəyin olunma mərhələsindən sonra ilk bir nüvə şəhər anlayışında şəhərin bütün ünsürləri ilə inşasına başlanar. İqamətgahların istehsalında xərc ünsürlərinə görə istehsal vəsaiti dəyişə bilər. İlk etapda iqamətgah sayı məhdud bir miqdar olaraq təyin olunub daha sonra ehtiyac vəziyyətinə görə artırıla bilər. Bir şəhərdə olması lazım olan məktəb xəstəxana, ibadethane kimi strukturların hamısı müəyyən bir ehtiyaca cavab verəcək şəkildə tikilər.

Şəhərin qurulması ciddi bir fond tələb etsə də bir çox problemə həll olması və irəlidə təmin edəcəyi üstünlüklər göz qarşısında saxlanılsa bu xərcə dözmək məqbul qarşılana biləcək.

Şəhərə Məskunlaşma: Müəyyən bir ədəddə iqamətgah edildikdən sonra mühacirlər bu şəhərə yerləşdirilər. Ehtiyac vəziyyətinə görə iqamətgah sayı artırıla bilər. Mühacirlər sərhəddən içəri alınarkən yalnız bu şəhərə idarəli bir şəkildə yerləşdirilər ölkə içərisində başqa bir yerə getmələrinə icazə verilməz.

Mühacirlər şəhərə alınarkən bu insanların məlumatları da işlənərək qeydə alınar. Bu məlumatlar qiymətləndirilərək insanların qabiliyyətlərinə məlumat səviyyələrinə görə, peşələrinə görə qurduğumuz şəhərdə ehtiyac duyulan xəstəxana, məktəb, təhlükəsizlik təşkilatları kimi vahidlərə vəzifələndirilər.

Ölkələrindən köç edən insanlar arasında müəyyən səviyyədə məlumat təcrübəsi olan, bir çox mövzuda mütəxəssis, peşə sahibi və varlıqlı insanlar var. Bu insanlar bu şəhərdə qiymətləndirilərək peşə sahibi olan kəslərə peşələrini etmələrini davam edə biləcək imkanlar təqdim edilməlidir. Şəhərdəki insanların ehtiyacları bu insanlar sayəsində aradan qaldırılmağa işlə/çalışılmalıdır. Şəhərdəki insanların ehtiyacı olan biznesmen, peşə qolları, bank kimi ünsürlər bu insanların vasitəsiylə aradan qaldırılmalıdır. Beləcə ev sahibi ölkənin xərcləri və iş yükü olduqca azalacaq.

Şəhərdəki Nizam: Bu şəhərin idarəsi ev sahibi ölkə tərəfindən təmin ediləcək. Şəhərdə ehtiyac duyulan bələdiyyəçilik fəaliyyətləri, təhlükəsizlik vahidləri kimi təşkilatlar qurulmalı bu təşkilatların idarəsi ev sahibi ölkədə olmalı ancaq iş yükü mühacirlər arasından müəyyən meyarlara görə seçilən insanlar tərəfindən görülməlidir.

Bir bələdiyyənin şəhərdə etmiş olduğu infrastruktur, ətraf təmizliyi, ictimai fəaliyyətlər kimi bütün fəaliyyətləri bu şəhərdəki insanların minimum ehtiyaclarını aradan qaldıracaq şəkildə icra edilməlidir. Şəhərdəki insanların ehtiyaclarını ən yaxşı şəkildə anlayan və bu ehtiyaclara cavab verəcək olan yenə bu insanlardır. Bu səbəblə idarəçilər və idarə ev sahibi ölkədə olacaq amma fəaliyyətləri icra edən mühacirlər arasından seçilən insanlar olacaq. Şəhərdəki minimum bütün təşkilatlar qurulub fəaliyyətlərini reallaşdırmalıdır.

Şəhərdəki İqtisadi Həyat: Gələn mühacirlər arasında iqtisadi səviyyəsi yaxşı olan müəyyən sərvəti olan insanlarda var. Ev sahibi ölkə bu insanlarla razılaşmalar edərək bu kəslərin pullarını qiymətləndirmələrinə bank qurmalarına işlətmə qurmalarına şəhərin ehtiyac duyduğu iş sahələrinin qurulmasına imkan təmin edə bilər.

Ev sahibi ölkə immiqrant şəhərində və ya yaxın bir yerdə xüsusiyyətsiz iş qüvvəsi tələb edən əməyə söykənən bir sektor inkişaf etdirərək bu şəhərdəki mühacirləri məşğulluq edə bilər. Məsələn ölkəmizdə bu şəhər cənub-şərqdə bir yerdə qurulduğunu düşündüyümüzdə o bölgədə yetişən pambıq qurulan bir tekstil fabrikiylə bir çox insan məşğulluq edilərək işlənə bilər. Bu müəyyən bir ödəniş siyasətiylə həm ev sahibi ölkə baxımından həm də mühacirlər baxımından olduqca qazanclı olacaq.

Proyektin Getirileri

Təhlükəsizlik: mühacir problemində bəlkə də ən əhəmiyyətli problemtəhlükəsizlik problemidir. Bu səbəblə bir çox ölkə mühacir qəbul etməməkdədir xüsusilə Avropa ölkələrini bu problemolduqca narahat etməkdədir. Bu proyekt də mühacirlər idarəli bir şəkildə yalnız bu şəhərə alınacaq və ölkə içərisində başqa bir yerə getmələrinə icazə verilməyəcək. Şəhərə yerləşən mühacirlərin məlumatları qeydə alınacaq müəyyən bir zaman sonra təhlükəsizlik baxımından kafi meyarları təmin edən kəslərin ölkə içərisində başqa bir yerə getməsinə icazə veriləcək. Bu səbəblə ölkə içərisində terror fəaliyyəti reallaşdıracaq bir adamın mühacir şəxsiyyətində ölkəyə girməsi önlənəcək. Məsələn bir canlı bomba qurbanının mühacir kimi sərhəddən keçib ölkənin hər hansı bir yerinə gedə bilməyəcək və mühacirlərin içində bu terror fəaliyyətini reallaşdırmasının çox da mənası olmayacaq. Sərhəddən qəbulda bu idarənin təmin edilməsi olduqca çətin və uzun zaman alırimmiqrant şəhərində müəyyən bir zamana yayılaraq daha asan olacaq.

Etnik şəxsiyyət: mühacirlər ev sahibi ölkə insanlarıyla eyni dindən eyni millətdən olmağa bilər bu səbəblə bu insanların ənənə adətləri, mədəniyyətləri də olduqca fərqli ola bilməkdədir. Bu vəziyyət həm ev sahibi ölkə insanları baxımından həm də mühacirlər baxımından bəzi problemlərə səbəb olmaqdadır. Bəzi ölkələr baxımından mühacirlər ciddi bir şəkildə o biriləşdirilməkdədir. İmmiqrant şəhərində insanlar böyük nisbətdə ortaq xüsusiyyətlərə sahib olacaqlar və şəhərdəki xalq və şəhərdəki təşkilatların fəaliyyətlərinin icra edən kəslər böyük nisbətdə bir-birini anlayan insanlar olacaq. Beləcə həm mühacirlər gəldikləri ölkədəki kimi birlikdə həyata imkanı tapacaqlar həm də ev sahibi ölkə insanları mühacirlərə uyğunlaşma problemləri kimi problemlər meydana gəlməyəcək.

İqtisadi həyat: kütləvi köç hərəkətlərində bu köçə məruz qalan ev sahibi ölkələr baxımından sığınma xərcləmələri olduqca yüksək miqdarlara çata bilməkdədir və bu ölkə iqtisadiyyatını çətinə soxa bilməkdədir. Xüsusilə Suriya problemi kimi həlli uzun sürən hadisələrdə işin içindən çıxılmaz ölçülərə çatmaqdadır. Proyekt də ilk başda olduqca bahalı görünsə də daha sonra ev sahibi ölkə bu şəhərdə iqtisadi bir nizam qurulmasını təmin edə bilməsiylə ölkə iqtisadiyyatına yükü getdikcə azalacaq. Geri çevrillərin uzun sürməsi kimi köç hadisələrində immiqrant şəhəri proyekti sığınma xərclərinin düşməsinə imkan verəcək.

İctimai həyat: köç ictimai həyatı olduqca təsir edən bir hadisədir. Gərək köç etmək məcburiyyətində qalan insanlar gərəksə köç hərəkətlərinə məruz qalan ölkə insanları baxımından ictimai həyata əhəmiyyətli ölçüdə təsir etməkdədir. İmmiqrant şəhərində imkanlar daxilində insanlar müəyyən ölçüdə iş imkanı tapacaqlar başqalarının köməyinə daha az ehtiyac duyacaqlar. Bu səbəblə bu insanlar dilənçilik etmək, müxtəlif təşkilatların məqsədlərinə alət olmaq və uşaqlarının həyatını edama etdirmək üçün ölüm riskini qəbuletməkkimi cəhdlərdə tapılmayacaqlar. Ayrıca bu şəhərdə öz mədəniyyətlərini yaşamalarına ictimai mədəni fəaliyyətlərini reallaşdırmalarına imkan tapacaqlar və bu vəziyyət bu insanların mənəvi səviyyəsini yüksək tutacaq. Ölkə içərisinə dağılmayan mühacirlər ev sahibi ölkənin əmək bazarını, ətraf nizamını və ictimai həyatını təsir etməmiş olacaq.

Elmi İş: İmmiqrant şəhəri müvəffəqiyyətli bir şəkildə qurulmasıyla burada öz-özünə çatan bir nüvə iqtisadiyyat meydana gələcək. İqtisad nəzəriyyəsindəki digər dəyişənlər sabit qalmaq şərtiylə fərziyyəni bu nüvə iqtisadiyyatda fərziyyə olmaqdan çıxacaq. Bu şəhərdə bir çox faktor idarə edilə bilər quruluşda olması səbəbiylə elmi işlər iqtisadi işlər daha mənalı nəticələndirər verməsinə imkan tanıyacaq.

Şəhərin qurulması nizamın qorunması və fəaliyyətlərin davam etdirilməsi olduqca xərcli və çətin görünsə də ev sahibi ölkə baxımından bu nizam təmin edildiyi zaman iqtisadiyyat çarxlarının dönməyə başlamasıyla xərclər azalacaq və xüsusilə davamlılıq təmin ediləcək. Ayrıca ölkəmizdə çadır şəhərdə edilən xərcləmə miqdarı, davamlılıq və başda təhlükəsizlik olmaq üzrə bir çox problemə həll olması kimi faktorlar göz qarşısında saxlanıldığında olduqca üstünlüklü olacağı görüləcək.

 

Etiketler:
YENİ FİKİR HABER
BAŞ YAZI / Mesut TUNA
Ulusalcıların Arakan çelişkisi…
YENİFİKİR HABER YAZARLARI
Mesut MEZKİT
Batı: Malazgirt’ten Bizans’ın intikamı alamayacak
Mehmet TURAN
Meral Akşener’in Yeni Parti Çalışmaları ve Aydın’daki Milliyetçi Taban…
Özkan ÖZKAYA
Brexit’ten sonra sırada Fraxit mi var?
Gönül ŞAHİN MEZKİT
Gönül İnsanı Olmak Zor
Davut TÜRKKAN
Türk Eğitim Sistemine Yeni Bir Yaklaşım
AKADEMİK MAKALELER / YENİFİKİR DERGİSİ
Ziraat Yük. Müh. Mesut MEZKİT
Bilgi Çağında Bilgisiz, İrfansız Ve Tefekkürsüz Bir Toplum İnşâ Etmek
Prof. Dr. Feyzullah EROĞLU
Göktürklerde Yönetim Düşüncesi
Yrd. Doç. Dr. İsa ÇELİK
Manisa Kentinde Tarihi Turizm
S.Faruk GÖNCÜOĞLU
Herkesin Bir Kapısı Vardır Ki, Bu Kapının da zili Çalınacaktır
Doç. Dr. Celaleddin SERİNKAN
DENİZLİ DERSHANECİLİK SEKTÖRÜNDE MİCHAEL PORTER’IN REKABET GÜÇLERİ ARAŞTIRMASI


Yeni fikir SAM
AYDIN AYDIN

Başa Dön